Nhằm xây dựng cơ sở dữ liệu hình ảnh và mô hình địa hình có độ phân giải siêu cao, phục vụ huấn luyện các thuật toán trí tuệ nhân tạo (AI), ngày 10/8/2026, nhóm thực hiện Đề tài thuộc Phòng Địa chất của Công ty CP Tin học, Công nghệ, Môi trường – Vinacomin (VITE) phối hợp với các chuyên gia của Công ty True Tech đã triển khai thành công đợt bay khảo sát bằng thiết bị bay không người lái (UAV) chuyên dụng, kết hợp hệ thống định vị vệ tinh GNSS/RTK tại khu vực khai trường mỏ than Bắc Bàng Danh, thuộc Công ty Cổ phần Than Hà Tu - Vinacomin.

Đợt khảo sát thực địa là một trong những nội dung quan trọng trong quá trình triển khai Đề tài khoa học: “Nghiên cứu ứng dụng trí tuệ nhân tạo (AI) trong công tác quản lý ranh giới mỏ tại Tập đoàn Công nghiệp Than - Khoáng sản Việt Nam”. Kết quả thu thập dữ liệu sẽ là cơ sở phục vụ xây dựng hệ thống dữ liệu số, từng bước ứng dụng công nghệ AI vào công tác quản lý ranh giới mỏ, tài nguyên và hoạt động khai thác, góp phần nâng cao hiệu quả quản lý và bảo đảm an toàn trong sản xuất.

1. Hiện đại hóa công tác khảo sát mỏ bằng công nghệ bay chụp UAV kết hợp GNSS/RTK

Khai trường mỏ than Bắc Bàng Danh (Công ty CP Than Hà Tu) là khu vực khai thác lộ thiên có quy mô lớn, địa hình phân cắt sâu và biến động liên tục theo tiến độ bóc đất đá, khai thác than. Với đặc thù các sườn tầng dốc đứng và bãi thải có độ cao lớn, việc áp dụng các phương pháp đo đạc truyền thống gặp nhiều trở ngại về thời gian và tiềm ẩn nguy cơ mất an toàn lao động.

Để giải quyết triệt để bài toán này, nhóm thực hiện đề tài đã chuẩn bị kỹ lưỡng quy trình bay chụp ảnh độ chính xác cao vào ngày 10/8/2026 với các bước thực hiện trọng tâm:

Khởi tạo mạng lưới khống chế ảnh mặt đất (GCPs): Bố trí các trạm máy thu GNSS 2 tần số đo tĩnh kết hợp RTK tại các mốc chuẩn trắc địa mỏ nhằm đảm bảo sai số định vị không gian đạt độ chính xác cấp centimet.

Lập kế hoạch và thiết kế tuyến bay tối ưu: Hệ thống tuyến bay được lập trình tự động dạng lưới song song với chiều dài dải bay trung bình ~1.163 m, duy trì độ cao bay 119,8 m so với bề mặt địa hình, đảm bảo độ phủ dọc 80% và độ phủ ngang 70% phục vụ mô hình hóa 3D.

Thực hiện bay chụp và kiểm soát an toàn bay: Sử dụng thiết bị bay chuyên dụng tích hợp cảm biến camera quang học phân giải cao, kết hợp màn hình giám sát thời gian thực để theo dõi quỹ đạo, tốc độ bay (5 m/s) và các điều kiện khí tượng khu vực mỏ.

2. Xây dựng nguồn dữ liệu không gian chuẩn xác cho các thuật toán AI

Dữ liệu thô thu nhận từ chuyến bay ngày 10/8/2026 đã được chuyển giao ngay cho tổ xử lý nội nghiệp để xây dựng cơ sở dữ liệu đầu vào cho mô hình AI. Chu trình xử lý bao gồm:

Xây dựng bình đồ trực chính (Orthomosaic) và Mô hình số bề mặt (DSM/DEM) với độ phân giải siêu cao (GSD < 5cm/pixel), tái hiện trực quan từng vách tầng, tuyến hào và bãi thải.

Tạo lập tập dữ liệu gán nhãn (Data Annotation): Trích xuất các lớp thông tin địa hình, phân loại ranh giới cấp phép khai thác, tuyến ranh giới sườn tầng, moong than và các công trình phụ trợ.

Huấn luyện mô hình Computer Vision (Thị giác máy tính): Cung cấp tập dữ liệu huấn luyện (Training Set) chuẩn mực để thuật toán AI tự động nhận diện hành khai thác vượt ngoài ranh giới bao gồm cả mức cost cao cấp phép.

Hình 1: Thiết lập hệ thống máy định vị vệ tinh GNSS/RTK đo mốc khống chế tại mỏ Bắc Bàng Danh.

Hình 2: Sơ đồ thiết kế tuyến bay đo dạng lưới bao phủ khai trường trên trạm điều khiển UAV

3. Động lực thúc đẩy chuyển đổi số và phát triển mỏ thông minh

Sự thành công của đợt bay đo tại khai trường than Hà Tu khẳng định năng lực làm chủ công nghệ đo đạc hiện đại của đội ngũ cán bộ, kỹ sư địa chất. Đây là tiền đề vững chắc để tiếp tục mở rộng mô hình bay đo UAV kết hợp AI trên toàn bộ các đơn vị khai thác lộ thiên và hầm lò thuộc Tập đoàn Công nghiệp Than - Khoáng sản Việt Nam.

Ứng dụng AI trong quản lý ranh giới mỏ không chỉ giúp giảm chi phí nhân công, rút ngắn thời gian cập nhật bản đồ địa hình từ hàng tuần xuống còn vài giờ mà còn tăng cường tính minh bạch, hỗ trợ ban lãnh đạo ra quyết định kịp thời trong công tác quản lý tài nguyên và an toàn mỏ./.