Rời những tầng than đen nhánh phủ bóng bên vịnh Bái Tử Long, chiếc xe chuyên dụng chở thiết bị đo carota (đo địa vật lý giếng khoan) cùng tổ công tác của Công ty CP Tin học, Công nghệ, Môi trường - Vinacomin (VITE) lăn bánh về phương Nam. Đích đến lần này không phải những khai trường quen thuộc ở Cẩm Phả, Hòn Gai, Mạo Khê, Uông Bí hay Vàng Danh, mà là mỏ than Nông Sơn - cái nôi than đá lâu đời nằm nép mình bên dòng Thu Bồn, giữa vùng đất xứ Quảng, nay thuộc thành phố Đà Nẵng.

Hành trình mang máy vào miền Trung nắng gió

Gần một nghìn cây số hành trình đưa những người thợ địa vật lý VITE đi qua những dải đất miền Trung bỏng rát, vượt qua những cung đèo quanh co, dốc đứng để tiến vào thung lũng Nông Sơn. Khác với quy mô rộng lớn, những tầng than nối tiếp nhau của các mỏ vùng Đông Bắc, Nông Sơn đón chúng tôi bằng cái nắng rát của trưa hè, những cơn gió núi hanh hao và một cấu trúc địa chất mang nhiều nét đặc thù.

Với VITE, địa vật lý lỗ khoan là một trong những công việc đòi hỏi cao về chuyên môn, kinh nghiệm và sự chính xác. Nghề này vốn dĩ là hành trình đi tìm những dấu hiệu của sự thật nằm sâu dưới lòng đất. Khi các mũi khoan thăm dò vừa được rút lên, nhiệm vụ của tổ công tác mới thực sự bắt đầu. Đầu thu được thả xuống độ sâu hàng trăm mét để “đọc” chính xác ranh giới vỉa, chiều dày, chất lượng lớp than và cấu trúc địa chất thông qua từng đường cong điện trở, phóng xạ tự nhiên cùng các thông số địa vật lý khác.

Ngay khi tiếp cận hiện trường, các kỹ sư và công nhân VITE nhanh chóng triển khai lắp đặt, kiểm tra và hiệu chỉnh thiết bị. Tại Nông Sơn, đặc điểm vỉa than cũng như điều kiện vách, đáy lỗ khoan có nhiều khác biệt so với các tầng than antraxit ở Quảng Ninh. Điều đó đòi hỏi người thợ địa vật lý phải đặc biệt tỉ mỉ trong từng khâu, từ kiểm tra thiết bị, lựa chọn chế độ đo đến kiểm soát tốc độ kéo cáp.

Chuẩn bị và hiệu chỉnh: Nguồn phóng xạ, hệ thống đo, máy tời và toàn bộ thiết bị được kiểm tra kỹ lưỡng sau chặng đường dài trước khi đưa vào vận hành.

Vận hành liên tục: Máy tời đều đặn đưa đầu đo xuống lòng đất, từng mét cáp được kiểm soát chặt chẽ. Trên màn hình, những đường cong địa vật lý liên tục biến đổi; ánh mắt người kỹ sư VITE dõi theo từng tín hiệu để kịp thời phát hiện những bất thường.

Xử lý sự cố tại hiện trường: Vách lỗ khoan mềm, nguy cơ sập lở và kẹt đầu đo luôn tiềm ẩn, đặc biệt ở những độ sâu lớn. Mỗi thao tác vì thế phải dứt khoát nhưng chính xác, vừa bảo đảm an toàn cho thiết bị, vừa giữ được chất lượng tài liệu đo.

Những ca làm việc thường kéo dài theo chiều sâu của từng lỗ khoan. Mồ hôi thấm đẫm những tấm áo bảo hộ màu xanh, hòa cùng bụi đất Nông Sơn. Thế nhưng, niềm vui vẫn hiện rõ trên những gương mặt sạm nắng mỗi khi tín hiệu vỉa than hiện lên rõ nét trên màn hình, từng đường cong địa vật lý cho thấy những thông tin có giá trị về lòng đất.

Tình đồng nghiệp gắn kết hai miền than

Không chỉ có công việc và những đường cong địa vật lý, chuyến công tác Nông Sơn còn để lại trong những người thợ VITE những tình cảm thật ấm áp của anh em thợ mỏ miền Trung.

Bát chè xanh đậm vị sau mỗi ca đo, đĩa mì Quảng mộc mạc nơi lán trại hay những câu chuyện nghề được chia sẻ chân thành đã xóa nhòa khoảng cách địa lý giữa những kỹ sư VITE đến từ vùng than Quảng Ninh và các cán bộ địa chất, công nhân mỏ Nông Sơn.

Ở đó, chúng tôi nhận ra rằng dù mỗi vùng đất có điều kiện địa chất khác nhau, mỗi mỏ than có một đặc điểm riêng, nhưng những người làm nghề vẫn có chung một niềm say mê: khám phá lòng đất, tìm kiếm tài nguyên và góp phần phục vụ hiệu quả công tác thăm dò, khai thác khoáng sản.

Hoàn thành những mét đo cuối cùng, tổ công tác VITE tiến hành bàn giao tài liệu địa vật lý sơ bộ cho đơn vị thi công. Dây cáp được thu gọn, thiết bị được kiểm tra, đóng gói cẩn thận để chuẩn bị cho hành trình trở về.

Chuyến công tác Nông Sơn khép lại, nhưng những dấu ấn về vùng đất miền Trung nắng gió vẫn còn đọng lại trong mỗi thành viên của tổ công tác. Đó cũng là niềm tự hào thầm lặng của những người làm công tác địa vật lý tại VITE – những người mang kinh nghiệm từ cái nôi than Đông Bắc về với miền Trung, lặng lẽ “bắt mạch” lòng đất, cung cấp những dữ liệu địa chất có giá trị, góp phần phục vụ công tác thăm dò và làm giàu thêm nguồn tài nguyên cho mọi miền Tổ quốc./.